<< <

De Daders
  
     
Deutsch · Français   
Theatergroep De Daders is in 1993 opgericht door regisseur en mimespeler Jan Langedijk. De naam van deze groep omschrijft precies waar De Daders zich in het theater mee bezighouden. De wonderbaarlijke, ingenieuze bouwsels van mensen, dingen en geluiden die Langedijk al bijna twintig jaar maakt, gaan eigenlijk allemaal over de daad, over de handeling. Over de verhouding tussen mens en daad. Over mensen die dingen doen, en over dingen die iets met mensen doen.
  afb.5
     
Gesproken wordt er nauwelijks in de voorstellingen van De Daders, die dan ook veel in het buitenland rondreizen. Langedijk en zijn spelers raken fysiek verwikkeld in situaties die zij zelf (mede) hebben gecreëerd, maar die binnen de kortste keren met hen op de loop gaan. Wat begint als een tafel die moet worden gedekt, mondt uit in een duizelingwekkende gooi- en doorgeefscene, met een eigen, bizarre logica die de wil van de individuele tafeldekkers overstijgt (Echo, 1993). Het betreden en inrichten van een houten huisje, heeft in Sur Place (1995) als ‘onvoorzien’ resultaat dat het huisje in een fantastische apotheose in losse onderdelen uit elkaar valt. En de geluiden die de spelers in de hoorspelstudio van Flus (2001) ‘per ongeluk’ buiten de opnames om produceren, blijken perfect materiaal voor het hoorspel dat aan het eind van de voorstelling klinkt    
     
Langedijk toont bedoelde en onbedoelde handelingen, bewust en onbewust gedrag als relatieve begrippen. Vaak haalt hij oorzaak en gevolg uit elkaar,draait de volgorde om, zodat het verschil tussen dader en slachtoffer vervaagt. Het droogkomische gevecht tussen mens en materiaal uit Langedijks voorstellingen is verwant aan de filmische slapstick, en stelt dezelfde filosofische vragen over de menselijke wil: hebben we eigenlijk zelf wel iets in te brengen, of worden wij bepaald door de onze innerlijke reflexen en door de wereldlijke loop van de dingen?    
     
Met zijn analytische kijk op de dingen is Langedijk een echte vertegenwoordiger van de moderne mime zoals die in Nederland rond de Amsterdamse mime-opleiding is ontstaan. Een vorm van theater die begint bij een lichaam dat zich verhoudt tot de ruimte, maar ook bij het (de)monteren van bewegingen, handelingen en scènes. ‘Constructies voor beweging’, noemde Langedijk zijn eerste drie voorstellingen. Constructies bepalen ook regelmatig de ingenieuze decors die Langedijk en zijn spelers op het toneel omringen en die hij zelf ontwerpt. Het zijn de bouwsels van een doe-het-zelver met een overdaad aan fantasie: waarbij vaak grove materialen met touwen en katrollen, lijmklemmen en gewichten aan elkaar zijn ‘gemonteerd’. Bouwsels die bedoeld zijn om (in) te bewegen.    
     
Vanaf 2001 hebben De Daders zich meer gericht op nieuwe media. Langedijk heeft drie voorstellingen gemaakt waarin de computer een grote rol speelde als instrument om geluiden op te slaan en te reproduceren. De houtjes en touwtjes van Langedijks decors werden aangevuld met microfoons en snoeren, en geluidskunstenaar Murray Campbell verscheen als medespeler op het podium. Maar die technologische toevoeging maakt Langedijks theater alleen maar zintuigelijker: door het beeld en het bijbehorende geluid uit elkaar te halen, sticht Langedijk verwarring tussen horen en zien. De slapstick-verwarring strekt zich nu ook uit tot de verhouding tussen mens en computer.
Samen met Julian Maynard Smith van de Engelse Station House Opera maakten De Daders in 1999 een bijzondere vorm van video-theater: A Fieldguide to Imaginary Behaviour. Woordloze handelingen van acteurs op het podium werden op de achterwand-projectie weerspiegeld, maar met subtiele verschillen. Alsof het videobeeld de gedroomde werkelijkheid vertoonde en het spel van de acteurs het ‘echte’ leven. Waarheid en fantasie, waarneming en illusie raakten in elkaar verstrengeld. Zoals in alle voorstellingen van Jan Langedijk.
   
 
2003/2004  
   
In 2003 werkt Langedijk samen met theatermaker/danser Frans Poelstra aan de familievoorstelling Midas. Voor het eerst in het werk van De Daders zal een verhaal de basis van een voorstelling vormen. In deze Griekse mythe over koning Midas zal vooral het verhaal en de speelwijze op de voor De Daders bekende wijze worden benaderd. Met Julian Maynard Smith wordt voor het najaar van 2004 een nieuwe voorstelling voorbereid   afb.39